Kategori: Makaleler

Anksiyete (Kaygı) Nedir?

Yapılan bilimsel araştırmalara bakıldığında çocukluk dönemi problemlerinin iki ana kategori altında toplandığı gözlenmiştir. İlk kategori, saldırgan ve kural bozucu dışa odaklı davranışların yer aldığı dışsallaştırılmış sorunlardır. Bu sorunlar, dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik, davranış bozuklukları, karşıt olma- karşı gelme bozukluğu gibi rahatsızlıkları içerir. Diğer kategori ise, endişeli/depresif, çekingen/depresif ve somatik yakınmalar gibi içe odaklı davranışların yer aldığı içselleştirilmiş sorunlardır. Çocuklukta görülen kaygı bozukluklarında çocuklar endişeli, utangaç, depresif, korkulu, çekingen gibi mizaç özelliklerine sahiptirler. Mutsuz ve güvensiz gözükürler. Korku ve kaygı kelimeleri çoğu zaman eş anlamlı gibi kullanılırlar. Oysa aynı şeyi ifade etmezler. Dışa vuran bedensel belirtilerde benzerlik göstermekle beraber, oluşumlarını sağlayan düşünsel zeminde farklılıklar vardır. Korktuğumuzda da kaygılandığımızda da benzer fiziksel tepkiler verebiliriz, ancak aklımızdan geçen düşünceler aynı değildir. Korku hissedildiğini karşılaşılan fiziksel tehdit gerçekçidir. Örneğin, ormanda bir ayı ile karşılaşsak, ayının bizi yakalayıp parçalayabileceği ile ilgili sahip olduğumuz bilgiler, bize korku duygusunu yaşatacaktır. Bu sebeple, yolumuzu değiştirip kaçmaya başlayabiliriz. Tüm bunları ayıdan kaygılandığımız için değil, korktuğumuz içim yaparız. Kalbimiz hızlı hızlı Çarlar belki de terleyebiliriz çünkü güvenliğimizi tehdit eden veya etmesi muhtemel bir tehlike ile gerçekten karşı karşıyayızdır. Bağlanılan nesneden ayrılma, yabancı ortam, karanlık, yalnızlık, yüksek ses, ani hareket, hayvan, yükseklik gibi durumlardan korkmak çocukların çoğunda 0-6 yaş döneminde gözüktüğünden, bu korkuların biyolojik zeminde geliştiği ve yaşamı sürdürmek için tehlikeli ortama verilen gerekli bir yanıt olduğu belirlenmiştir. Yaş aralıklarına göre çocukların korkuları değişiklik gösterebilir. 2-4 yaş arası yalnızlıktan, karanlıktan, hayali yaratıklardan korkma, 4-6 yaş arası yine karanlıktan, hayali yaratıklardan, kendisine zarar verebileceği düşüncesiyle bazı kişilerden korkma ve 6 yaş sonrasında okulun başlamasıyla birlikte ise, evden ayrılmak istememe ve okul korkuları gözlenebilir. Kaygı ise, korkuya benzer bir duygu olmakla birlikte, anksiyeteyi ortaya çıkaran uyarıcı korkudaki kadar net değil, belirsizdir. Kaygının şiddeti korkudan daha az ancak süresi korkudan daha uzundur çünkü korkan kişi, bu duyguya sebep olan şey ortadan kaldırıldığında artık korkmaz. Öznesi belli olmayan kaygı ise daha genel bir durumdur ve korkuya göre daha uzun süre devam eder. Kaygı yaşayan çocuk bunun nedenini tam olarak ortaya koyamayabilir. Bu duygu süreklilik gösterir, rahatsız edicidir, başlangıç ve bitişi belirgin değildir.

Referanslar:

Kearney ve ark., 1993; Kesrney & Albano, 2004

Wicker-Nelson ve ark., 2003

Mutlu Çocuk Mutlu Öğrenci, DBE yayınları